Mustafa Kemal Atatürk Kimdir?

0
13
Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk Kimdir?
Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk Kimdir?

Mustafa Kemal Atatürk; Ulu Önder, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu, Türklerin Kurtuluş Savaşı’nda görev alan askeri; önderi, siyasi lideri, gazisi, Türk Ordusu’nun Mareşali, Başöğretmen’i ve Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı’dır.

Doğumu, Soy Bilgisi ve Aile Hayatı

Mustafa Kemal Atatürk 1881 yılında Yunansitan’ın kuzey bölgesinde yer alan Selanik şehrinde, Koca Kasım Paşa mahallesi, Muhtar sokakta bulunan bir evde dünyaya gelmiştir. Annesi Zübeyde Hanım ve babası kereste ticareti yapmakta olan Ali Rıza Efendi’dir.

Mustafa Kemal Atatürk’ün babası tarafından dedesi olan, ilkokul öğretmeni Kızıl Hafız Ahmet Efendi ve annesi tarafından dedesi de Sofuzade Feyzullah Efendi’dir.

Atatürk Nüfus Cüzdanı
Atatürk Nüfus Cüzdanı

Mustafa Kemal’in anne ve de baba tarafından soyu “Evlad-ı Fatihan”a dayanmaktadır çünkü Rumeli’nin Osmanlı Devleti tarafından fethedilmesinden sonra bu yerlerin Türkleştirilmesi için Anadolu’dan; daha çok Konya/Karaman illerinden göç ettirilmişlerdir.

Ali Rıza Efendi 1841, Zübeyde Hanım ise 1857 doğumludur. 1870 ya da 1871 yılında evlendiği düşünülen çiftin. Fatma, Ahmet, Ömer, Mustafa, Makbule, ve Naciye isimlerinde 6 çocuğu dünyaya gelmiştir. Mustafa Kemal’in 3 kardeşi o zamanlarda Rumeli’yi etkisi altına alan kuşpalazı yani difteri salgını nedeni ile hayatını kaybetmiştir. En küçük çocuk olan Naciye ise Mustafa Kemal harbiyede eğitim alırken hayatını kaybetmiştir.

Mustafa Kemal, 29 Ocak 1923 yılında İzmir’in tanınan bir ailesinin kızı olan Latife Uşaklı ile evlenmiş, iki buçuk yıl evli kalmış ve 5 Ağustos 1925 yılında ise boşanmıştır.

Eğitim Hayatı

Mustafa Kemal 6 yaşına geldiğinde yani yıl 1886’yı gösterdiğinde ilkokul çağına gelmiştir. Mustafa Kemal’in annesi Zübeyde Hanım’ın yoğun isteği ve ısrarı üzerine ilk eğitimine 1887 yılının Haziran ayında, Hafız Mehmet Efendi’ye ait mahalle mektebinde başlamıştır. Mustafa Kemal’in babası Ali Rıza Efendi, oğlunun çağdaş bir eğitim almasını istiyordu ve bu sebeple çok zaman geçmeden mahalle mektebinden alınıp Şemsi Efendi Mektebi’ne gönderilmiştir. Mustafa, ilkokul eğitimini burada tamamlamış, zekâsı ve yetenekleri nedeni ile Şemsi Efendi’nin takdirini kazanmıştır.

Babasının ölümü nedeni ile eğitimine kısa bir ara vermek zorunda kalan Mustafa, ilkokul eğitiminin ardından eğitimine Selanik Mülkiye Rüştiyesi’nde devam etmiştir. Fakat burada eğitim vermekte olan Kaymak Hafız ismindeki Arapça öğretmeninin kendisine sopa ile vurması nedeni ile okuldan ayrılmıştır. Daha sonra yıl 1894’ü gösterdiğinde Mustafa, kendi isteği ve arzusu ile Askeri Rüştiye’ye müracaat etmiştir. Eğitim hayatına Askeri Rüştiye’de devam eden Mustafa, burada da zekâsı ve yetenekleri nedeniyle kısa sürede sevilmiş ve öğretmenlerinin takdirini toplamıştır.

Atatürk Eğitim Hayatı
Atatürk Eğitim Hayatı

Mustafa, Askeri Rüştiye’de eğitimine devam ederken okulda bulunan matematik öğretmeni Yüzbaşı Mustafa Efendi, Mustafa’yı diğer Mustafalardan ayırt etmek ve zekâsı nedeni ile ön plana çıkartmak için ona, “Kemal” ismini vermiştir. Mustafa, o günden sonra “Mustafa Kemal” olmuştur.

Mustafa Kemal, Askeri Rüştiye’de eğitimini başarı ile tamamladıktan sonra 13 Mart 1896 senesinde, Manastır Askerî İdadisi’ne girmiştir. Burada, ileriki yıllarda ünlü ve başarılı bir hatip olacak olan Ömer Naci ile tanışmıştır ve hitabet yeteneği ile edebiyat sevgisinin gelişmesinde etkili olmuştur. Mustafa Kemal, bu yıllarda yalnızca askerî eğitim almakla kalmıyor, aynı zamanda yabancı dil (Fransızca) dersleri de alıyordu. Manastır Askerî İdadisi’ni de başarı ile bitiren Mustafa Kemal, 13 Mart 1899 senesinde İstanbul’da bulanan Harp Okulu’na başlamıştır.

3 sene boyunca aldığı eğitim sonunda 10 Şubat 1902 senesinde Teğmen rütbesi ile mezun olan Mustafa Kemal, eğitim hayatına Harp Akademisi ile devam etmiştir. 1903 yılında Üsteğmen, 1905 yılında Kurmay Yüzbaşı rütbesini alan Mustafa Kemal, Harp Akademisi’nden de başarılı bir şekilde mezun olmuştur.

Mustafa Kemal, Harp Okulu’nda ve Harp Akademisi’nde zekâsı, yetenekleri ve üstün karakter özellikleri nedeni ile arkadaşlarının ve öğretmenlerinin beğenisini toplamıştır. Askerliğe dair ilgisi ile birlikte sanata, edebiyata ve söyleve karşı da ilgisi bulunan Mustafa Kemal, memleket meseleleri ile ilgili düşüncelerini de her zaman açık yüreklilikle dile getirmiştir. Bu sebeple, çevresinde aydın ve inkılapçı bir kişi olarak tanınmıştır. Dönemde, istibdat idaresi olduğu için düşünceleri ve söylemleri dikkat çekmiştir ve bu nedenle birkaç ay tutuklu kalmıştır. Daha sonra 5 Şubat 1905 senesinde “sürgün” görevi olarak Suriye’deki Şam’a atanmıştır.

Askeri Görevleri ve Başarıları

Atatürk Askeri Hayatı
Atatürk Askeri Hayatı

Mustafa Kemal, aldığı eğitimlerin ardından Harp Akademisi’nden mezun olduğu sene hemen göreve başlamış ve hayatının sonuna kadar da eşi benzeri olmayan pek çok başarıya imza atmıştır. Ulu Önder’in mezuniyetinden itibaren aldığı askeri görevler ve görevlerinin içeriği sırasıyla şunlardır:

  • 1905, Şam 5. Ordu’da ilk görevine başladı.
  • 1907, Makedonya 3. Ordu’da görev aldı.
  • 1909, İstanbul 31 Mart Vak’ası bastırılmasında Hareket Ordusu’nda görev aldı.
  • Arnavutluk İsyanı bastırılması harekatında görev aldı.
  • 1911, Tobruk’a (İtalya’nın Tranlusgarp’a asker çıkatması nedeni ile) gönderildi.
  • 6 Mart 1912’de Derne Komutanlığı görevine getirildi.
  • Tobrul ve Derne’de başarılı bir şekilde Türk Kuvvetleri’ni yönettiği için Binbaşı rütbesi alarak 1912 ve 1913 yılları arasındaki Balkan Savaşları’na katıldı ve burada Edirne’yi Bulgaristan’dan tekrardan alan Kolordu’da bulundu.
  • 1913 ve 1915 yılları arasında, Sofya’da Ateşe olarak görev aldı.
  • 1914 senesinde Yarbay olarak göreve getirildi.
  • 1915 senesinde, Birinci Dünya Savaşı kapsamında 19. Tümen Komutanı olarak Çanakkale Savaşı’nda bulundu ve burada; Gelibolu’daki düşman akınını başarı ile bertaraf ettiği için “Anafartalar Kahramanı” unvanını aldı.
  • 1916 yılında Doğu Cephesi’ne Kolordu Komutanı olarak atandı ve burada generalliğe yükseltildi.
  • Rus saldırılarını durdurarak Muş ve Bingöl’ü geri aldı.
  • 1917 senesinde, Suriye ve Filistin’de görevli olan 7.Ordu Komutanlığı’na getirildi.
  • 1917 senesinde, Osmanlı Veliahtı olan Vahdettin ile birlikte Almanya’ya gitti.
  • Alman Karargahı’nda ve Alman Cephesi’nde incelemelerde bulundu.
  • 1918 yılında tekrardan Suriye Cephesi’nde görevlendirildi ve 7.Ordu Komutanı oldu.
  • Birinci Dünya Savaşı’nın sona ermesi ve Mondros Ateşkes Anlaşması’nın imzalanması sonrasında İstanbul’a geldi ve Ordu Müfettişliği görevine getirildi.
  • 23 Ağustos 1921, Sakarya Meydan Muharebesi Kumandanlığı görevi yapmıştır.
  • 26 Ağustos 1922, Başkomutan Meydan Savaşı’nda kumandanlık yaparak Yunan Ordusu’na karşı 30 Ağustos 1922’de zafer kazanmıştır.

Siyasi Hayatı ve Çalışmaları

Atatürk Siyasi Hayatı
Atatürk Siyasi Hayatı

Mustafa Kemal, Mondros Ateşkes Antlaşması’nın imzalanmasının ardından Ordu Müfettişliği görevine getirilmiştir ve bu görevin sağlayacağı avantajlar ile birlikte ülkeyi, düşman işgalinden kurtarmayı amaçlayan düşüncelerini gizli tutmuştur. Ülkeyi düşman işgalinden tamamen kurtarma düşüncesi ile yeni görevi için İstanbul’dan ayrılan Mustafa Kemal’in siyasi hayatı da başlamıştır. Bu bağlamda, Mustafa Kemal’in siyasi hayatı ve çalışmaları sırası ile şunlardır:

  • 19 Mayıs 1919 senesinde Samsun’a çıkmıştır ve 22 Haziran 1919’da Amasya Genelgesi’ni yayımlamıştır. Mustafa Kemal bu genelgede, vatan bütünlüğünün ve millet egemenliğinin tehlikede olduğunu, bu nedenle Sivas’ta bir kongrenin toplanacağını ilan etmiştir. Bu esnada, Osmanlı’nın kendisine vermiş olduğu görevden ve de askerlikten istifa etmiştir. Fakat Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk, askerlik görevinden istifa etse de bundan sonraki hayatında da vatan savunmasında, bir asker; komutan olarak görev almaya devam etmiştir.
  • 23 Temmuz 1919 senesinde Erzurum Kongresi’ne başkanlık etmiştir.
  • 4 Eylül 1919 senesinde Sivas Kongresi’ne başkanlık etmiştir.
  • Yapılan kongrelerde, düşman işgallerine karşı milletin vatan savunmasında bulunacağı, bu nedenle geçici bir hükümet kurulacağı ve asla manda ile himayenin kabul edilmeyeceği kararları alındı. Böylelikle, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Mustafa Kemal’in üstün çabaları ile 23 Nisan 1920 senesinde Ankara’da kuruldu.
  • TBMM açılması ile Mustafa Kemal ilk Meclis Başkanı ve Hükümet Başkanı olarak seçildi.
  • Mustafa Kemal, Birinci Dünya Savaşı sonrasında İtilaf Devletleri ile Osmanlı Devleti arasında imzalanan Sevr Antlaşması’nı milletçe kabul edilmediğini dünyaya ilan etti.
  • 1921 senesinde, Birinci ve İkinci İnönü Savaşları ile İzmir’i işgal etmiş olan Yunan Ordusu’nun ilerlemesi durdurulmuştur ve ardından 23 Ağustos 1921 yılında yeniden saldırıya geçen Yunan Ordusu Kuvvetleri, Başkomutan Mustafa Kemal Paşa’nın kumandanlığını yaptığı Sakarya Meydan Savaşı ile yenilgiye uğratılmıştır. Bu zafer sonrasında Mustafa Kemal Paşa’ya TBMM tarafından “Mareşal”lik ve “Gazi”lik unvanları verilmiştir.
  • 26 Ağustos 1922 senesinde, Yunan Ordusu’na karşı Başkomutan Meydan Muharebesi ile karşı saldırıya geçen Türk Ordusu, Mustafa Kemal Paşa önderliğinde 30 Ağustos 1922 yılında zafer kazanarak Yunan Ordusu’nu temizlemiştir. 11 Ekim 1922 senesinde Mudanya Ateşkes Antlaşması ile İtilaf Devletleri, işgalde bulundukları Türk topraklarından tamamen çıkmıştır.
  • Kurtuluş Savaşı’nın başarıya ulaşmasının ardından 29 Ekim 1923’te TBMt tarafından Cumhuriyet ilan edilmiştir ve Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal seçilmiştir. Ve Mustafa Kemal, 4 kez ard arda Cumhurbaşkanı seçilerek bu görevi en uzun süre yapan kişi olmuştur.

Cumhuriyet’in İlanından Sonra Atatürk’ün Yaptığı Yenilikler

Mustafa Kemal Atatürk, yalnızca bir asker ve siyasetçi değil; aynı zamanda pek çok alanda bilgi birikimi bulunan bir üstün kişilikti. Bu sebeple, Türkiye Cumhuriyeti’nin refah seviyesine ulaşması, muasır medeniyetler seviyesine yükselmesi ve bağımsızlığını sürdürmesi için birçok yenilikler yapmıştır. Sırası ile Mustafa Kemal Atatürk’ün yaptığı yenilikler şunlardır:

  • 1 Kasım 1922 Saltanatın kaldırılması
  • 29 Ekim 1923 Cumhuriyet yönetiminin ilan edilmesi
  • 1924 Haftasonu Kanunu’nun çıkarılması
  • 3 Mart 1924 Halifelik makamının kaldırılması
  • 1924 Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun çıkarılması (Eğitim ve öğretimin birleştirilmesi)
  • 1924-1937 Mecellenin kaldırılması
  • 25 Kasım 1925 Şapka Kanunu
  • 30 Kasım 1925 Tekke, Türbe ve Zaviyelerin kapatılması
  • 1925-1934 Kılık ve kıyafet değişikliği
  • 1925-1935 Takvim, saat ve ölçülerde değişiklik
  • 1926 Ticaret Kanunu ve Borçlar Kanunu’nun çıkarılması
  • 17 Şubat 1926 Medeni Kanun’un kabul edilmesi
  • 1926-1934 Türk Kadınlarına siyasi hakların, seçme ve seçilme haklarının verilmesi
  • 1 Temmuz 1926 Kabotaj Kanunu’nun kabulü
  • 1 Kasım 1928 Türk Harf Devrimi
  • 1931-1932 Türk Dil ve Tarih Kurumu’nun kurulması
  • 31 Mayıs 1933 üniversite öğreniminin düzenlenmesi ve öğretimin laikleştirilmesi
  • 21 Haziran 1934 Soyadı Kanunu’nun kabulü (24 Kasım 1934’te, Ulu Önder Gazi Mustafa Kemal Paşa’ya TBMM tarafından “Atatürk” soyadı verilmiştir.)
  • 26 Kasım 1934 Lâkap ve ünvanların kaldırılması
  • 5 Şubat 1937, Anayasa’ya “Laiklik” ilkesinin eklenmesi

Mustafa Kemal Atatürk, ekonomi alanında da pek çok yeniliklerin getirilmesini sağlamıştır. Bu kapsamda; aşar kaldırılmış, çiftçiler üretim için özendirilmiş, örnek çiftlikler kurulmuş, Sanayii Teşvik Kanunu ile sanayi kuruluşlarının kurulmasının önü açılmış, 1. ve 2. Kalkınma Planları uygulamaya konularak, vatan toprakları yeni yollar ile donatılmıştır.

Vefatı

Atatürk Vefatı
Atatürk Vefatı

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu; Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938 Perşembe günü, saat 9’u 5 geçe, İstanbul’un Beşiktaş ilçesinde yer alan Dolmabahçe Sarayı’nda, siroz hastalığı nedeni ile komaya girmiş ve ebediyete intikal etmiştir.

Atatürk’ün son sözü ise; “Aleykümesselam” olmuştur.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here