Kanser Nedir?

0
23
Kanser Nedir?
Kanser Nedir?

Kanser; insan vücudundaki hücrelerin kontrolsüz olarak veya sürekli olarak çoğalmaları sonucu oluşan, tedavi edilmediğinde yakın ya da uzak organların hücrelerine yayılabilen ve herhangi bir organ hücresinde başlayarak, hücrenin kendini yenilemesine engel olmak suretiyle organların işlevlerini yitirmelerine sebep olan yüzden fazla hastalık grubunun genel adıdır.

Kanserin Tarihsel Gelişimi;

Araştırmalar milyonlarca yıl önceki dinozor fosillerinde ve M.Ö. 3000 yıllarında Mısır Mumyalarında kanser hücrelerine rast gelmiş olsa da tıpta kullanılan bir terim olarak kanseri ilk defa “Tıbbın Babası” unvanıyla anılan Yunanlı filozof Hipokrat (M.Ö. 460 – 370), Carsinos (İyi Huylu) ve Carcinoma (Kötü Huylu) terimleriyle, tümörler için kullanmıştır.

500 ve 1000 yıllarında Ortadoğu ve Avrupa’da kanserli hücrelere dağlama ve cerrahi yöntemler, arsenik içeren macunlar, bitkisel ilaçlar, yengeç tozu ve sembolik takılar kullanılırdı. 1500’lü yıllarda otopsi yapılması ile iç organ kanserleri daha anlaşılır olmaya başladı. 17. yüzyılda mikroskobun gelişmesiyle, kan ve lenfatik sistemin incelenebilmesi kanserin anlamlandırılmasında büyük bir adım olmuştur.

1829 yılında Fransa’da kanser hücrelerinin kan yoluyla başka organ ve hücrelere yayılımı anlamına gelen “Metastas” terimi ilk kez kullanıldı. 1895 yılında Almanya’da Fizikçi Wilhelm Conrad Roentgen (1845-1923) X-Ray ışınlarını keşfederek radyasyonu kanser tanısında kullandı ve bu keşif birkaç yıl içinde radyasyonla tedaviyi geliştirdi.

Ülkemizde 1897 yılında modern anlamda meme kanseri cerrahisini ilk uygulayan İstanbul eski Belediye Başkanı Dr. Cemil TOPUZOĞLU oldu.

2000li yıllardan sonra kanserin temel sebebinin gen bozuklukları olduğu düşünceleri gelişmiştir. Keşfedilen genlere bağlı olarak hedefe yönelik tedaviler kullanılmıştır. Günümüzde ise kansere yakalanmada bağışıklık sisteminin etkisi keşfedilerek, tedavide immünoterapi ilaçları kullanımıyla birçok kanser türünde tedavide etkinlik göstermeye başlamıştır.

Kanserin Nedenleri

Kanserin neden oluştuğu kesin olarak bilinmemekle beraber, hastalığı oluşturan risk faktörleri genel olarak iki grupta özetlenebilir. Birinci grup; değiştirilemeyen faktörler olarak bilinen cinsiyet, yaş ve genetik yatkınlıktır. İkinci grup ise; Radyasyona maruziyet, bazı virüsler, sigara kullanımı, hava kirliliği, kimyasallara maruziyet, kötü beslenme ve aşırı güneş ışığına maruziyet gibi değiştirilebilir faktörlerdir.

Bu faktörlere maruziyet kesinlikle kanser yapar diye bir genelleme söz konusu değildir. Karşılaşılan bazı vakalarda hastanın öyküsünde bir veya daha fazla etkene maruziyet durumu varken, bazı vakalarda hiçbir etkene marufiyete rastlanmamıştır.

Kanser Türleri

Kanser Türleri
Kanser Türleri

Kanserler görüldüğü organa, oluştuğu bölgeye göre adlandırılarak türlerine ayrılırlar. Her kanser farkı şekilde oluşur, çoğalır ve yayılır. Bilinen yüze yakın kanser çeşidi olmakla beraber, Ülkemizde en sık görülen türleri ve sık görülen belirtileri aşağıda sıralanmıştır.

Akciğer Kanseri: İnatçı öksürük, öksürürken kan veya kanlı balgam çıkarma, nefes darlığı, ses kısıklığı, iştahsızlık, yorgunluk ve kilo kaybı.

Gırtlak (Larinks) Kanseri: Geçmeyen boğaz ağrısı, sürekli öksürük, yutkunmada güçlük ve ağrı hissi, boyunda ele gelen kitle, açıklanamayan kilo kaybı.

Meme Kanseri: Memede ağrısız, zamanla büyüyen ele gelen sert kitle, deride şekil ve renk bozuklukları, meme derisinde tahriş, meme ucunda hassasiyet ve içe dönme.

Rahim Ağzı (Serviks) Kanseri: Pelvik (alt karın) bölgede ağrı, vajinal akıntı, beklenmeyen vajinal kanama, ağrılı cinsel ilişki.

Kolorektal (Kalın Bağırsak) Kanseri: Karında şişkinlik, kramp tarzında ağrı, dışkılama işlevlerinde uzun süreli değişiklik (ishal, kabızlık), beklenmeyen kilo kaybı.

Prostat Kanseri: İdrarda kan görülmesi, idrar yaparken yanma ve ağrı, alt karın bölgesinde, sırtta veya kalçada geçmeyen ağrı.

Over (Yumurtalık) Kanseri:  İnatçı karın ve kasık ağrısı, karın bölgesinde geçmeyen şişlik, sık ve acele idrara çıkma isteği, hazımsızlık ve bağırsak şikâyetleri.

Kan Kanseri (Lösemi): Nedeni bilinmeyen ateş, ele gelen büyümüş lenf nodu (özellikle koltuk altı veya boyun bölgesinde), sık enfeksiyon geçirmek, gece terlemesi, ciltte kolaylıkla oluşan kanama ve çürükler, eklem yerlerinde ağrı.

Cilt Kanseri: İyileşmeyen iltihaplı lezyonlar, yara izine benzer kalıcı lekeler, düz, sert, kırmızı veya kahve renkli kabuklu lezyonlar.

Baş ve Boyun Kanseri: Baş veya boyunda ağrısız sert şişlik, ağız içinde, dudakta veya dilde iyileşmeyen yaralar, çiğnemede güçlük, devam eden ses kısıklığı, kulak ağrısı, kulakta şişlik, işitme güçlüğü veya kulak çınlaması.

Mesane Kanseri: İdrarda kan görülmesi, sık idrara çıkma ihtiyacı, acil idrara çıkma isteği, idrar yaparken sırt veya alt karın bölgesinde ağrı.

Böbrek Kanseri: İdrarda kan görülmesi, anemi (kansızlık), açıklanamayan bel ağrısı, açıklanamayan ateş, açıklanamayan kilo kaybı, halsizlik hissi.

Mide Kanseri: Hazımsızlık, mide yanması bulantı hissi, şişkinlik hissi, yutma güçlüğü, açıklanamayan kilo kaybı, karın ağrısı, anemi (kansızlık).

Safra Kesesi Kanseri: Cilt ve gözlerde sararma, karın ağrısı, göbek bölgesinde ele gelen kitle, bulantı ve kusma.

Pankreas Kanseri: İdrarda ve ciltte sararma, karnın üst orta bölgesinde ağrı, sırt ağrısı, açıklanamayan kilo kaybı, iştah kaybı, yorgunluk hissi.

Dudak Kanseri: Uzun süre iyileşmeyen yaralar, dudaklarda şişlikler, beyaz veya kırmızı yaralar, dudak hareketlerinde bozukluk.

Oral Kavite (Ağız Boşluğu) Kanseri: Ağızda uzun süre iyileşmeyen yaralar, ağız içinde şişlikler, kilo kaybı, diş kaybı, kötü ağız kokusu, çene ve dil hareketlerinde bozukluk.

Bu belirtiler kanser hastalığının belirtisi olabileceği gibi, farklı hastalıkların da belirtisi olabilmektedir. Bir veya daha fazla şikayetinizin bulunması durumunda mutlaka uzman bir hekime başvurarak, gerekli tetkikler sonucu tanı konulması gerektiğini unutmayınız.

Kanserden Korunma Yolları

Kanser insan vücudunda oluşturduğu fiziksel acının ötesinde sosyal, maddi ve manevi olarak da mücadelesi zor bir hastalıktır. Dünya genelinde hastalığın görülme sıklığı gün geçtikçe artmaktadır. Kansere karşı en önemli kontrol yöntemi kanserden korunma ve erken teşhistir.

Kanserden korunma yöntemleri; Sigara, nargile vs. tütün ürünlerini kullanmamak, alkolden uzak durmak, beslenmeye dikkat ederek sağlıklı kiloyu korumak, yeterli düzeyde fiziksel aktivite yapmak. Radyasyon ve güneş ışınlarına karşı tedbirli olmak, çalışma ortamlarında kanserojen maddelere karşı tedbirli olmak, Hepatit B ve HPV aşılarını yaptırmak, kadınlar için emzirmek, hava kirliliğini azaltmaya yardımcı olmak (yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmek, yeşil alanları korumak, egzos gazı ölçümlerini yaptırmak vs.), kanser taramalarını yaptırmak olarak söylenebilinir.

Kanser Taramaları

Belirli kanser türlerinin çeşitli testler yapılarak hastalığın çok erken döneminde tespit edilmesi işlemine kanser taraması denir. Ülkemizde bu kapsamda meme, rahim ağzı ve kalın bağırsak kanserleri için T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülen kanser tarama programları mevcuttur.

Meme kanseri: 20 yaş üstü kadınlar her ay kendi kendine meme muayenesi yapmalıdır. 20-39 yaş arası kadınlar 2 yılda bir, 40-69 yaş arası kadınlar yılda bir hekim muayenesine gitmelidir. Ayrıca 40-69 yaş arası kadınlar (Kanser Erken Teşhis Eğitim ve Tarama Merkezlerinde (KETEM) veya Devlet Hastanelerinde ücretsiz olarak) 2 yılda bir Mamografi çektirmelidir.

Rahim ağzı kanseri: 30-65 yaş arası kadınlar 5 yılda bir HPV ve Smear Testlerini (ücretsiz olarak Ana Çocuk Sağlığı Merkezlerinde veya Aile Sağlığı Merkezlerinde) yaptırmalıdır.

Kalın Bağırsak (Kolon) Kanseri: 50-70 yaş arası kadın ve erkekler 2 yılda bir Gaitada Gizli Kan Testi ve her 10 yılda bir Kolonoskopi yaptırmalıdır.

Paylaş
Önceki İçerikZencefil Nedir?
Sonraki İçerikPolikistik Over Sendromu Nedir?

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here